Trong 24 giờ qua, tỉ lệ sử dụng blob trên Ethereum đạt 87%.
Không phải đỉnh. Không phải spike. Là mức trung bình.
Điều này có nghĩa là: mỗi block tháng 7/2025 đã tiêu thụ gần hết dung lượng blob có sẵn. Và nếu bạn đọc đến đây mà chưa hiểu tại sao phí gas L2 của mình đang nhích dần lên – thì bài này dành cho bạn.
Tôi là kỹ sư audit smart contract. Tôi đã xây bot yield farming trên Uniswap v2, tháo gỡ Anchor Protocol khi Terra sụp, và dành ba ngày liền đọc mã UST. Tôi không viết bài kiểu "tương lai của rollup" mơ hồ. Tôi viết dựa trên số liệu on-chain và mã nguồn hiện tại.
Bắt đầu.
Hook: Số liệu bất thường từ Etherscan
Hãy nhìn vào con số này: 3.2 blob/block – đây là mức sử dụng trung bình trong 7 ngày qua. Mức target của Ethereum sau Dencun là 3 blob/block. Đã chạm target. Và mức tối đa là 6 blob/block.
Bạn nghĩ 87% là an toàn? Sai.
Khi bottleneck là dung lượng blob, bất kỳ sự gia tăng nhu cầu nào (một layer2 mới ra mắt, một chiến dịch airdrop, một memecoin pump) sẽ đẩy phí blob lên gấp đôi, gấp ba. Cơ chế phí của blob giống hệt EIP-1559: khi vượt target, base fee tăng theo cấp số nhân.
Và tất cả các rollup (Arbitrum, Optimism, Base, zkSync, Scroll,…) đều phải trả phí này để đưa dữ liệu lên L1. Phí đó sẽ chuyển trực tiếp cho người dùng cuối.
Context: Sau Dencun, ai thực sự trả tiền?
Trước EIP-4844, dữ liệu rollup được lưu trong calldata, chiếm gas block rất đắt. Dencun tạo ra một không gian riêng gọi là blob – rẻ hơn calldata khoảng 10 lần. Đây là lý do phí L2 giảm mạnh hồi tháng 3/2024.
Nhưng có một giới hạn: mỗi block có 6 blob (tạm thời). Các rollup cạnh tranh để đưa blob của mình vào block sớm. Khi nhu cầu vượt quá 3 blob/block, giá bắt đầu leo thang.
Hiện tại, có khoảng 20 rollup hoạt động mỗi ngày. Một số rollup (như Base, Arbitrum) tạo ra hàng trăm nghìn giao dịch, mỗi giao dịch cần blob space tương ứng. Khi tổng nhu cầu blob vượt quá 6 blob/block, ngay cả rollup hiệu quả nhất cũng phải trả phí cao hơn.
Câu hỏi đặt ra: dung lượng blob có thể được mở rộng không? Có. Có hai hướng: 1. Tăng số blob/block (qua hard fork, cần đồng thuận). 2. Sử dụng giải pháp data availability ngoài L1 (Celestia, EigenDA).
Nhưng cho đến khi hard fork (dự kiến 2026), giới hạn 6 blob/block là cứng. Và nhu cầu vẫn tăng.
Core: Phân tích kỹ thuật – Công thức tính phí blob và tác động lên người dùng
Hãy cùng tôi mổ xẻ mã nguồn của geth (phiên bản sau Dencun). Trong file core/types/blob_tx.go, có một hàm tính phí blob dựa trên lượng blob trong block: